Binlerce yıllık kadim bir tarihle içinde arkeolojik alanlardan Türk-İslam mimarisine kadar çok kıymetli eserler barındıran Menemen'in tarihi, Menemen Belediyesi'nin öncülüğünde Tarihi Sosyal ve Kültürel Yönleriyle Menemen adı altında iki ciltlik kitaba dönüştü. Osmanlı ve Cumhuriyet dönemini kapsayacak şekilde 38 akademisyenin katkılarıyla hazırlanan çalışmanın editörlüğünü Bakırçay Üniversitesi Tarih Bölümü'nden Prof. Dr. Nurgül Bozkurt yaparken, Menemen Belediyesi adına proje koordinatörlüğünü ise araştırmacı yazar Oktay Özengin üstlendi.
"Bu eser kentimizin tarihine ışık tutmaktadır"
Menemen Belediye Başkanı Aydın Pehlivan, ortaya çıkan eserin gelecekte yapılacak birçok araştırmaya da ışık olacağını söyledi. Başkan Pehlivan, "Menemen, 8 bin yıllık tarihsel birikile yalnızca bir yerleşim alanı değil, medeniyetlerin iz bıraktığı, kültürlerin yoğrulduğu yaşayan ve yaşatan bir kenttir. Binlerce yıllık süreçte bu topraklarda farklı uygarlıklar doğmuş, büyümüş ve iz bırakmıştır. Ortaya çıkan bu kıymetli eser, Menemen'in tarihsel, sosyal ve kültürel serüvenini bilimsel bir titizlikle ela alan, arşiv belgelerine ve birilcil kaynaklara dayanan nitelikli akademik çalışmaların bir araya gelmesiyle ortaya çıkmıştır. Osmanlı'dan cumhuriyete uzanan geniş zaman diliminde Menemen'in geçirdiği dönüşümü; idari yapıdan nüfus hareketlerine, ekonomik ilişkilerden toplumsal hafızaya kadar çok yönlü bir perspektifle ele alan bu çalışma, ilçemizin geçmişine dair önemli bir boşluğu doldurmaktadır. Bu eserin bundan sonra yapılacak araştırmalara kaynaklık edeceğine ve Menemen'in tarihine dair bilginin daha da derinleşmesine katkı sunacağına yürekten inanıyorum. Kentimizin tarihine ışık tutan bu çalışmalara destek vermeyi de görev olarak kabul ediyorum. Çünkü Tarihini bilmeyen, geçmişiyle bağ kuramayan bir kent, geleceğe de güvenle yürüyemez. Belediyecilik sadece kaldırım yapmaktan değil, kente topyekûn sahip çıkmaktan geçer. Bizler de bu kenti okuyarak, anlayarak, sahiplenerek yarınlara hazırlıyoruz. Çalışmamızda emeği geçen tüm yazarlarımıza şükranlarımı sunuyorum." dedi.
İşte iki ciltlik çalışmada yer alan makaleler ve yazarları;
1. CİLT OSMANLI DÖNEMİ
Tanzimattan Cumhuriyete Menemen kazasının nüfus ve idari taksimatı
Nejdet Bilgi
İzmir Menemen İlçesi'nin mekânsal avantajları ve doğal çevresinin tarihsel gelişim üzerindeki rolü
Şermin Tağıl
Evliya Çelebi Seyahatnamesi'nde "Oğuzlar Vilayeti" Menemen
Mehmet Yaşar Ertaş
19. yy seyahat anlatılarında Menemen
Uğur Avcı
Menemen'de bir Horasan Ereni Haykıran Baba ve zaviyesi
Kemal Ramazan Haykıran
Osmanlı döneminde bir valide sultan hassı: Menemen Hassı (16-19. yy arası)
Zübeyde Güneş Yağcı - Serdar Genç
18 ve 19. yüzyıllarda Menemen voyvodaları ve faaliyetleri
Serdar Genç - Zübeyde Güneş Yağcı
18. yüzyılda Menemen civarında eşkıyalık, kaçakçılık ve asayiş olayları
Bekir Gökpınar
Osmanlı Devleti'nde Menemen Kazası kaymakamları (1872-1908)
Emine Gedik
Menemen'de belediye teşkilatının kuruluşu ve Osmanlı'dan Cumhuriyet'e belediye başkanları
Uğur Avcı - Aysun Sarıbey Haykıran
Osmanlı bürokrasisinde Menemen doğumlu memurlar: 19. yy sicill-i ahval kayıtları üzerine bir değerlendirme
Mehmet Başaran
19. yüzyılda Menemen'de değişim ve dönüşüm
Hilal Ortaç
Ayniyat defterlerinde Menemen kazasına ait kayıtlar (1812-1865)
Zeynep Gürel - Ertan Gökmen
Arşiv kayıtlarına göre tanzimat döneminde Menemen'de gayrimenkul mülkiyetine yapılan müdahaleler
Arzu Taşcan
Tanzimat döneminde Menemen kazasında işlenen cinayetler örneğinde Osmanlı ceza kanunlarının uygulanması
Melis Merve Ocak - Arzu Taşcan
Menemen Redif Taburu'nun kuruluşu ve faaliyetleri
Aysun Sarıbey Haykıran
Arşiv belgelerine göre yakın çağda Menemen'de kadın
Özlem Soyer Zeyrek
Osmanlı Devleti döneminde Menemen tuzlası
Emine Dingeç
Menemen İskelesi'nin Osmanlı dönemindeki yeri ve önemine dair bir araştırma
Cansu Uçar
Tarihe açılan bir yol: Menemen'in demiryolu ile buluşması
Arif Kolay
19. yüzyılın son çeyreğinde Menemen'de bir maden imtiyazı talebi ve düşündürdükleri
Erol Karcı
19. yüzyıldan 20. yüzyıl başlarına kadar Menemen'de imar faaliyetleri
Ayşe Özdemir Kızılkan
Menemen Belediyesi'nin 1916 ve 1918 bütçeleri
Ertan Gökmen - Zeynep Gürel
Menemen Erkek Rüşdiye Mektebi (1875-1912)
Kevser Değirmenci
Ulema sicil dosyalarına göre Menemen'de görev yapmış olan Bab-ı Meşihat personeli (1879-1909)
Selim Hilmi Özkan
19. yüzyıl sonlarında ve 20. yüzyıl başlarında Menemen Kazası'nda Baltazzi Ailesi
Simge Sarçın Çalışkan
Osmanlı Devleti'nde son dönemi Menemen Kazası'nda Rumların kilise ve mektep inşa ve tamir faaliyetleri
Nurgül Bozkurt
2. Cilt Cumhuriyet Dönemi
Yunan işgalinin Menemen ve çevresinde yarattığı tahribat
Günver Güneş
Cumhuriyet döneminde Menemen'de seçimler (1923-1950)
Beral Alacı
TBMM'de Menemen doğumlu milletvekilleri ve yasama çalışmaları
Nurettin Gülmez
Cumhuriyetin ilk yıllarında Menemen'in sosyo kültürel gelişiminde Türk Ocağı ve Halkevi
Günver Güneş - Müslime Güneş
Bir anıtın hikâyesi: Kubilay Abidesi
Oktay Özengin
1935-1950 yılları arasındaki nüfus sayımlarına göre Menemen'de nüfusun demografik yapısı, özellikleri ve değişimi
Betül Karcı
Menemen Ovası'nda taşkınları engelleme ve tarımı canlandırma çabası: Emiralem regülatörü örneği (1938-1945)
Hasan Daşdemir
Ahıska Türklerinin vatan hasretleri İzmir-Menemen
Aybüke Güzay
Menemen İlçesi suç kayıtlarının istatiksel analizi (1980-1985)
Ahmet Çelik
