Ege Üniversitesi (EÜ) Engelsiz Ege Koordinatörlüğü ile Özel Eğitim Uygulama ve Araştırma Merkezi iş birliğinde, toplumsal farkındalığı artırmak amacıyla “Otizm Spektrumundaki Çocukların Özellikleri: Okul Öncesi ve Okul Yıllarına Bakış” başlıklı konferans gerçekleştirildi. Moderatörlüğünü Engelsiz Ege Koordinatörü ve Özel Eğitim Uygulama Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Pelin Piştav Akmeşe’nin yaptığı etkinliğe konuşmacı olarak EÜ Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı öğretim üyesi Prof. Dr. Sezen Köse katıldı. Akademisyenlerin ve öğrencilerin yoğun ilgi gösterdiği etkinlikte, otizmin tanılanmasından eğitim süreçlerine kadar pek çok kritik konu ele alındı.
“Temel amacımız kapsayıcılığı güçlendirmek”
Konferansın açılış konuşmasını gerçekleştiren Engelsiz Ege Birimi Koordinatörü ve Özel Eğitim Uygulama Araştırma Merkezi Müdürü Prof. Dr. Pelin Piştav Akmeşe, otizmin çok yönlü bir gelişimsel durum olduğunu vurguladı. Prof. Dr. Akmeşe, “Otizm spektrum bozukluğu; bireyin gelişimsel sürecini çok yönlü etkileyen, sosyal etkileşim, iletişim ve davranış alanlarında farklılıklarla kendini gösteren bir nörogelişimsel durumdur. Bu farklılıkları doğru anlamak, erken dönemde fark etmek ve bireye özgü destek mekanizmaları geliştirmek; hem eğitimciler ve aile hem de toplum açısından büyük önem taşımaktadır. Engelsiz Ege birimi olarak temel amacımız, üniversitemizde ve toplumda kapsayıcılığı güçlendirmek, özel gereksinimli bireylerin eğitim ve sosyal yaşama tam katılımlarını destekleyen bir anlayışı yaygınlaştırmaktır. Bu doğrultuda gerçekleştirdiğimiz etkinlik, bizler için yalnızca bir bilgi paylaşımı değil, aynı zamanda toplumsal sorumluluğumuzun da bir parçasıdır” diye konuştu.
Otizmde ekran yanılgısı ve bilimsel gerçekler
EÜ Tıp Fakültesi Hastanesi Çocuk ve Ergen Ruh Sağlığı ve Hastalıkları Anabilim Dalı Öğretim Üyesi Prof. Dr. Sezen Köse, otizmin nörobiyolojik temellerine dikkat çeken kapsamlı bir sunum yaptı. Otizmin belirtilerinin okul öncesi dönemde başladığını ifade eden Prof. Dr. Köse, “Otizm spektrumu, nörogelişimsel bozukluklardan biri. Belirtilerinin okul öncesi dönemden başladığı ve kişinin hayatını etkilediği ve yaşam boyu da etkilenmenin değişen düzeylerde sürdüğü bir tablo. Genel tanım olarak da baktığımızda, toplumsal çoğunluk normlarıyla karşılaştırıldığında, farklı sosyal ihtiyaçlar, farklı duyusal işlemleme ve farklı sistemleştirme alışkanlıklarının olduğu bir durum. Erken dönemde ortaya çıkan beynin gelişimi ve işleyişinin etkilendiği bir durum ve bu durumdan etkilenen çocuklar erken dönemde bu etkilenmeler yüzünden bazı deneyim fırsatlarını kaçırıyorlar ve bu kaçırdıkları fırsatlar da yine beynin gelişim sürecini etkiliyor” dedi.
Toplumda sıkça karşılaşılan yanlış algılara da değinen Prof. Dr. Köse, ekran kullanımının otizme neden olduğu yönündeki inanışların bilimsel gerçeği yansıtmadığını belirtti. Prof. Dr. Köse, “Toplumda çocukla çok ilgilenilmediği için, ekran başına bırakıldığı için otizm olmuş gibi bir algı var. Yapılan çalışmalar da göstermiş ki bakım verme hataları ve psikososyal faktörlerin etiyolojide yeri yok. Önemli olan genetik ve nörobiyolojik; genetik belirlenimli nörobiyolojik beyin yapısının, bağlantılarının ve beyin işlevlerinin etkilenmiş olmasıdır. Etkilenen süreçlerden biri de bizim sosyal karar verme süreçlerimizdir. Ama şunu da vurgulamamız gerekir ki çocukların ekran kullanımına hem süre hem içerik açısından çok dikkat etmek gerekir, 18 ay öncesinde tamamen, 3 yaş öncesinde ise olabildiğince ekrandan uzak tutmak gerekir” diye konuştu.
“Her birey birbirinden ayrı özelliklere sahip”
Otizmin temel belirtilerini iki ana kümede toplayan Prof. Dr. Sezen Köse, spektrumun genişliğine vurgu yaparak, “En temel belirti iki çekirdek kümede yer alıyor. Birincisi sosyal ilişki, etkileşim, başlatma, sürdürme, yönetme gibi. İkincisi de takıntılı ilgiler, kısıtlı ilgiler, tekrarlayıcı davranışlar, değişime direnme, esneyememe, daha katı düşünme veya duyusal hassasiyetler başlıkları. Esas ana çekirdek belirtiler bunlar. Hep duyarsınız, otizm spektrumundan etkilenmiş kişilerin her biri birbirinden ayrı özelliklere sahip. Bu spektrumda bazıları hiç konuşamaz ve yaşam boyu bağımlıyken, bazılarının dil ve konuşma becerileri gayet normal, ergenliğe hatta yetişkinliğe kadar tanınmadan gelmiş olabilir” dedi.
Katılımcıların sorularının yanıtlanmasının ardından Prof. Dr. Pelin Piştav Akmeşe, tarafından konuşmacı Prof. Dr. Sezen Köse’ye teşekkür belgesi takdim edildi.
