Ege Üniversitesi, Katip Çelebi Üniversitesi ve İzmir Demokrasi Üniversitesi akademisyenlerinin iş birliğinde TÜBİTAK destekli proje kapsamında Türkiye’nin ilk “Dijital Eşitsizlik Isı Haritası” hazırlanıyor.
Yürütücülüğünü Kâtip Çelebi Üniversitesi Medya ve İletişim Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Elif Korap’ın yaptığı projede Ege Üniversitesi İletişim Fakültesi Gazetecilik Bölüm Başkanı Prof. Dr. Şadiye Deniz, araştırmacı olarak yer alıyor. Araştırma, dijital eşitsizliğin görünmeyen boyutlarını ortaya çıkarmayı hedefliyor. Projenin ilk kitabı “Birinci Dereceden Üçüncü Dereceye Dijital Eşitsizlik: Çok Boyutlu Bir Kuramsal İnceleme” başlığıyla yayımlandı.
Dijital eşitsizliğin sadece internet ya da cihaza erişim olarak düşünülmemesi gerektiğini söyleyen Proje Yürütücüsü Prof. Dr. Elif Korap Özel, "Mesele bundan çok daha derin. Birinci aşamada teknolojiye erişim, ikinci aşamada bu teknolojileri kullanabilme becerisi var. Ancak en kritik aşama üçüncü derece dijital eşitsizlik. Bu da bireylerin dijital teknolojileri ne kadar faydaya dönüştürebildiğiyle ilgili. Aynı teknolojiyi kullanan bireyler arasında bile ciddi farklar oluşuyor. Bazı insanlar interneti sadece eğlence için kullanırken, bazıları eğitim, iş fırsatları ya da toplumsal katılım için kullanabiliyor. İşte asıl eşitsizlik burada ortaya çıkıyor. Yani herkes çevrimiçi olabilir ama herkes aynı kazanımı elde etmiyor" dedi.
Dijital eşitsizliğin üç aşaması
Projede araştırmacı olarak görev yapan Prof. Dr. Şadiye Deniz, “Türkiye’deki dijital eşitsizlik çalışmalarına baktığımızda, literatürde bu kavramın üç temel boyutu olduğunu görüyoruz. Birinci, ikinci ve üçüncü derece dijital eşitsizlik. Türkiye’deki çalışmaların bugüne kadar hep birinci dereceye odaklandığını gözlemledik. Biz bu kitapta, tüm kuramsal boyutlarıyla bu üç aşamayı da ele aldık. Birinci derece dijital eşitsizlik, araca veya teçhizata erişimi ifade eder. İkinci derece, cihazınız ve erişiminiz olsa bile bu mecralarda üretim yapabilme ve bunları kullanabilme yetkinliğidir. Üçüncü derece ise dijital mecraları kullanma becerisinin ötesinde, bu mecralardan elde edilen çıktılarla dijital kültürün bir parçası olabilecek eğitim ve yetkinlik düzeyine sahip olmayı ifade eder. Türkiye’nin üçüncü derece dijital eşitsizlik noktasında henüz geride olduğunu düşünüyoruz; literatür verileri de bunu destekliyor. Çeşitli eğitimler mevcut olsa da bunların çoğu ücretli. Biz, yapay zeka gibi alanlardaki eğitimlere ücretsiz erişim sağlanabildiği takdirde dijital eşitsizliğin ortadan kalkacağına inanıyoruz” dedi.
“Dijitalleşme ve gençlik politikalarının oluşmasına katkı sunacak”
Prof. Dr. Deniz, “Kitabın temelini oluşturan odak noktamız üniversite öğrencileriydi. Onlar arasında birinci ve üçüncü derece dijital eşitsizlik farklarını ölçmek amacıyla yola çıktık. İlk kez Türkiye’nin tüm bölgelerini temsil eden bir araştırma evreniyle çalıştık. Bu çalışma tamamlandığında, Türkiye’deki üniversite öğrencilerinin dijital eşitsizliğin hangi seviyesinde olduğunu gösteren bir 'Isı Haritası' çıkaracağız. Bu veri, devletin dijitalleşme ve gençlik politikaları oluşturması açısından büyük önem taşıyor. Gençlerin dijital mecraları kullanma becerisini ve deneyimini ölçen bu harita, kamu politikalarına yön verecek nitelikte olacak” diye konuştu.
Yürütücülüğünü Kâtip Çelebi Üniversitesi Medya ve İletişim Bölümü öğretim üyesi Prof. Dr. Elif Korap’ın yaptığı projede Prof. Dr. Şadiye Deniz’in yanı sıra Doç. Dr. Mustafa Yalçın, Doç. Dr. Bengül Kavlak, İsmail Erol, Rabia Şimşek, Gülşah Gönülşen, Zeynep Özel, Görkem Özçınar ve Ege Çınar Tosun yer alıyor.
