Ege Üniversitesi (EÜ), sürdürülebilirlik ve "Sıfır Atık" hedefleri doğrultusunda öncü bir adıma daha atarak "Üniversitelerde Atık Yönetimi ve Sürdürülebilir Çözümler Çalıştayı"nı gerçekleştirdi. Prof. Dr. Yusuf Vardar MÖTBE Kültür Merkezi’nde düzenlenen organizasyonda, akademisyenler ve sektör temsilcileri; depozito iade sistemlerinden dijital takibe, su yönetiminden toplumsal farkındalığa kadar pek çok kritik başlığı masaya yatırdı.
Kampüslerde depozito iade ve öğrenci odaklı teşvikler
Çalıştay kapsamında oluşturulan "Depozito İade Sistemi" masasının çıktılarını paylaşan Prof. Dr. Gülen Güllü, sistemin kampüs ekosistemine entegrasyonu için öğrenci katılımının hayati önem taşıdığını belirtti. Prof. Dr. Güllü, “Sistemin başarısı için otomat yer seçimlerine öğrencilerin dahil edilmesi ve en çok atık toplayan birimlere yemek veya barınma hizmetlerinde avantaj sağlanması gibi çözümler geliştirdik. Üniversitelerin ilk etapta kantinlerde manuel toplama merkezleri kurarak elde edecekleri gelirleri öğrenci destek fonlarında kullanmaları, sürdürülebilir bir çevre bilinci oluşturacaktır” dedi.
Atık takibinde dijital dönüşüm: “Karekodlu puan sistemi”
"Atık Takibi ve Dijital Sistemler" oturumunda konuşan Dr. Kazım Yetik, geri dönüştürülebilir atıkları sisteme kazandıran öğrencilere yönelik yenilikçi bir ödül modelini gündeme getirdi. Kampüslerdeki atık toplama istasyonlarının yaygınlaştırılması gerektiğini vurgulayan Dr. Yetik, “Öğrencilere karekod tabanlı bir uygulamayla puan verilmesi ve bu puanların kampüs içindeki temel ihtiyaçlarda veya ulaşımda kullanılabilmesini öngörüyoruz. Ayrıca kampüs içi ticari işletmelerin atık miktarlarının denetlenebilir olması ve bu sürecin hizmet sözleşmelerine eklenmesi sürdürülebilirlik için şarttır” ifadelerini kullandı.
“Su ayak izi” ve akıllı yönetim stratejileri
Kampüslerin su yönetim stratejilerinin ele alındığı üçüncü masanın raporunu sunan Doç. Dr. Sibel Barışcı, öncelikli hedefin su ayak izinin ölçümlenmesi olduğunu ifade etti. Akıllı sayaçlar ve yapay zeka destekli otomasyon sistemlerinin kullanımını öneren Doç. Dr. Barışcı, “Yeni binalarda yağmur suyu hasadı ve gri su arıtım sistemlerinin yeşil bina konseptine entegre edilmesi büyük önem taşıyor. Peyzaj düzenlemelerinde ise az su tüketen bitki türlerinin tercih edilmesi ve geçirimli zemin uygulamalarının yaygınlaştırılması gerekir” diye konuştu.
Tek kullanımlık ürünlere karşı "yeşil puan" dönemi
"Tek Kullanımlık Ürünlerin Azaltılması" konusuna değinen Prof. Dr. Burcu Okutucu, biyobozunur ürünlerin her zaman kesin çözüm sunmadığını, asıl hedefin kaynağında azaltım olması gerektiğini belirtti. Prof. Dr. Okutucu, “Kendi termosunu kullanan öğrencilere 'yeşil puan' verilmesi ve üniversitelerin tedarik sözleşmelerine geri dönüştürülebilir malzeme şartı getirmesi stratejik bir adımdır. Ayrıca, üniversiteler arası bölgesel iş birliği ağları kurularak bu ortak hareket kültürünün ulusal bir stratejiye dönüşmesi gerekiyor” dedi.
Sıfır atıkta sosyolojik çözüm ve davranış değişikliği
"Sıfır Atık ve Farkındalık" masasını özetleyen Prof. Dr. Nesrin Horzum, altyapı çalışmalarının tek başına yeterli olmadığını savunarak, “Sorunun çözümünde mühendislik yaklaşımlarının yanı sıra psikolog, sosyolog ve eğitim bilimciler de sürece dâhil edilmelidir. Toplumun geri dönüşüme neden direnç gösterdiğinin bilimsel olarak incelenmesi için sosyal bilimler odaklı projelere özel bütçeler ayrılmasını talep ediyoruz” dedi.
Modern iletişim stratejilerinin önemine değinen Prof. Dr. Çağdaş Gönen ise klasik eğitim yöntemlerinin gençler üzerinde etkisiz kaldığını belirterek, “Atık ayrıştırmanın 'düşük statülü bir eylem' olduğu algısını kırmalıyız. Süreci didaktik bir dille değil, sosyal medyayı ve etkileşimli kampanyaları kullanarak, atığın bir 'değer' olduğunu gösteren yenilikçi bir anlatıyla sunmalıyız. Bu kapsamda her öğrenciye zorunlu sıfır atık oryantasyonu verilmesi kararlaştırıldı” diye konuştu.
Çalıştayın sonunda uzmanlar, alınan kararlar doğrultusunda uzun vadeli ve detaylı bir çalışma sürecine girdiklerini belirtiler.
